Hitzaditza, la dictée en langue basque, est une animation organisée conjointement par l'Institut culturel basque et la fédération AEK (enseignement du basque aux adultes) et qui cherche, une année de plus, à encourager l'écriture sans complexe de la langue basque.

Cette nouvelle édition se veut plus participative encore et tournée vers une nouvelle génération, pépinière des écrivains de demain. Une édition plus participative, dans la mesure où les textes proposés ont été rédigés non pas par des écrivains reconnus mais par des anonymes ; des élèves de lycées bayonnais (Bernat Etxepare et René Cassin). Les textes proposés cette année ont donc été écrits par des élèves bayonnais et choisis par un jury d'initiés.

Par ailleurs, la dictée est ouverte à quatre catégories: les adultes bascophones, les personnes apprenant ou perfectionnant la langue, les jeunes de 13-14 ans et les jeunes de 15-16 ans.

Le verdict sera rendu sur place, le jour même. Les remise des prix, des dictionnaires, des livres, des DVD, des CD et des billets d'entrée pour festivals, aura lieu aux alentours de midi.

Aurreko urteetan Lesaka, Oiartzun, Santurtzi, Azpeitia, Atarrabia eta Ondarroan Hizkuntza Eskubideen Eguna antolatu izan du Euskal Herrian Euskarazek (EHE), eta aurten, aro hari amaiera eman eta Euskaraz Bizi Eguna egingo du; maiatzaren 2an, Etxarri-Aranatzen. Gaur aurkeztu du eguna, Iruñean.

EHEk 30 urte bete berri ditu eta, maiatzeko Euskaraz Bizi Egunak atzera begirakoa egiteaz gain, "etorkizunera begira eragile euskaltzaleak egiten dituen planteamentuetarako mugarri izan nahi du, norbanakoongandik hasita eta komunitateari begira, euskaraz bizitzearen aldeko hautua indartu eta herri euskaldunaren bidean urrats berriak egiteko borondatearekin".  

Euskal Herrian Euskaraz bizi! Euskal Herri euskalduna eraiki! leloa izango du maiatzaren 2ko jaiak. "Euskaraz bizi den eta maila guztietan bizi nahi duen herri bat badela irudikatu nahi dugu. Horregatik aukeratu ditugu Etxarri-Aranatz eta Sakanako eskualdea, euskaraz bizitzeko grina duen zonalde euskalduna delako, eta etorkizuneko herri euskaldunaren erakusleiho izatea nahi dugulako".

Maiatzaren 2ko (igandea) egitaraua

- 10:00: diana, txupinazoa eta trikitilarien kalejirarekin. Ondoren, hamarretakoa plazan.  

- Eguerdira bitartean: kale animazioa, herri kirolak, artisauen eta herri mugimenduen

erakusketak, graffitia, gaztetxekoen serigrafia tailerra, Nola bizi euskaraz? tailerra.

- 13:00: manifestazioa eta ekitaldi nagusia.

- Ondoren: bazkaria -500 lagunentzako tokia- eta kantaldia.

- Bazkalostean: haurrentzako jolasak eta Pantxika eta Txinparta pailazoak.

- 17:30: Aiko taldearen erromeria. Gaztetxean, Egurre eta Sakanako beste talde bat.

EHEren adierazpena

Berria.info

Agurtzane Ortiz Lopetegik Manex Erdozaintzi-Etxarten obra literarioa publiko zabal bati ezagutarazteko liburua kaleratu berri du. Bertan, biografia aipatzeaz gain, Erdozaintzi-Etxarten olerkien azterketa egiten du. Ortiz Lopetegik euskal filologiari buruz ikasketen baitan egindako tesian oinarritzen da liburua. “Manex Erdozaintzi-Etxart, herriaren poeta” izenburuarekin, bi atal nagusiz osatua da lana: biografia, alde batetik, eta azterketa literarioa bestetik.

Ainize BUTRON | BAIONA

«Ezin da Manex aztertu bere garaiko inguramena politikoa edo erlijiosoa begiratu gabe. Arjeliako gerla, Txile eta Nikaraguako gertakariak, ikastolen mugimendua, 68ko maiatza bezalako gertakariak bere obra eta erabakian islatuak dira. Bere begiradatik garaiko historia ikusi daiteke», argitu du Ortiz Lopetegik.

Bigarren atalean, berriz, idazlearen obra literario ezaguna zein sekulan argitaratua izan ez dena ikertzea ekin dio Ortiz Lopetegik. Nola hasi zen idazten eta nola bilakatu zen idazle galderei erantzuteaz gain, olerkien edukia aipatzen ditu.

«Garai horretan ez zegoen eskolarik, ez euskaraz idazteko eran eredurik ere, beraz norberak segitzen zuen bere eredua», nabarmendu du. Horrenbestez, Erdozaintzi-Etxarten obra asko argitaratu gabe zeudela erran du idazleak.

Manexen olerkiak aipatzerakoan, hiru «dimentsio, gai edo paisaia» ezberdin aurkitzen zirela jakinarazi du. Tradiziotik harturiko poesia naturalista idazlearen obran pizu handikoa da, eta horri loturiko olerkietan lurra, etxea eta amari loturiko gaiak aipatzen ditu.  

Poesia sozial-militantea  

Horrekin, biziaz edo mundu berriaz hitzegiten duen poesia humanistaren bigarren multzo bat nabarmendu du Ortiz Lopetegik. Eta, azkenik, poesia sozial-militantea deituriko sailan gizartearen bidegabekeriak salatu eta Euskal herria aipatzen zituela adierazi du. Manex Erdozaintzi-Etxarten obra eremu zabala ukitzen zuen, beraz, aberritik, jainkoa, laborantza edo langileen egoera azaltzen zituen.

«Pertsona maitatua izan da, bazuen oso harreman ona idazleekin, eta, bere bizian aktiboa izan da. Jendearen mentalitateak astindu nahi zituen. Hegoaldea ikusten zuen mugitzen, eta, hemen zerbait egin behar zela uste zuen», gaineratu du idazleak. Kaleratu berri den liburua eta, bereziki Donapaleun bizi izan den Manex Erdozaintzi-Etxart fraidearen obra eta bizia ezagutarazteko aurkezpenak antolatuko ditu Elkarrek.

Kazeta.info

Betidanik gustatu izan zaizkit hitzak, eta horiek bezainbeste, ia-ia, hitzekin zerikusia duten lehiaketak, jokoak… Etxean nagoenean, adibidez, askotan pizten dut telebista Pasapalabra programaren azken txanpa ikusteko, non alfabetoko hitzez osatutako erroskoa azaltzen den. Eta beti inbiditan! Euskaraz horrelako zerbait egongo balitz, etekin polita aterako nioke…. Ba, horra, hemen da Hitzapasa.

Geroago, Gaurko Hitza blogarekin hasi nintzenean, egunez egun ipintzen nituen hitz horiek praktikatzeko hitz-jokoakPasapalabra sortzeko aplikaziorik edo. Adibide batzuk bidali zizkidaten PowerPoint eta JClicAnibal De La Torre) eta beste bakarren bat ere topatu nuen (Pasapalabra navideño), baina nahiko urrun zeuden nik buruan nuen hartatik. Duela hilabete batzuk, ordea, sarean bi adibide hauek topatu nituen: Pasapalabra eta Pasaconjuro. Horietatik tira eginez, sortzaileekin harremanetan jarri eta jatorrizko artxiboak lortu nituen. Hainbeste denbora atzetik ibili ondoren, gainera, biak egun berean. A ze gauzak! sortzeari ekin nion. Orduan ere, ditxosozko erroskoa buruan nuela, han eta hemen galdezka hasi nintzen, ea norbaitek ezagutzen ote zuen programak erabiliz egindakoak (esker mila,

Kontua da biak ala biak .fla artxiboak zirela. Flasha menperatzen ez nuenez, Twitter bidez laguntza eskatzea otu zitzaidan. Horrela, La Personnalitéko Goiok laguntza eskaini eta hitza hartu nion (bide batez, Diario Vasco.com-eko Kortabitarteri ere eskerrak eman nahi dizkiot, bera ere laguntzeko prest agertu baitzen). Gauzak horrela, Goiori zein aldaketa nahi nituen esan eta abian ipini zen. Bileraren bat, ordu batzuk eta hainbat buruhauste eta gero, azkenean, Larramendik esango lukeen legez: “Ezina ekinez egina”. Goio, hitzak motz geratzen zaizkit eskerrak emateko.

Hitzapasa: Pasapalabra jokoa euskaraz online

Hasierako helburua Gaurko Hitzan azaltzen joan diren hitzak praktikatzea bazen ere, horiek oso zailak zirela ohartuta, maila edo urrats ezberdinetako ariketak sortzea pentsatu nuen, maila guztietako erabiltzaileek euren hiztegia hobetzeko aukera izan zezaten. Oraingoz, 3 urrats ezberdinetan banatutako 6 ale baino ez daude, baina pixkanaka-pixkanaka gehiago sortzen joango naiz.

Jokatzen hasi aurretik, komenigarria litzateke ondorengo oharrak kontuan izatea:

• Definizioa irakurri eta idatzi hari dagokion hitza laukitxoan. Adi! Erantzuna -a artikulurik gabe eman behar da, mugagabean).
• Erantzuna idatzi ondoren, erantzun (edo enter) botoia sakatu.
• Badaezpada ere, erantzun botoia sakatu aurretik bi aldiz begiratu, idatzi duzuna idatzi nahi zenuena dela ziurtatzeko.
• Erantzunen batean zalantza baduzu, erabili PASO EGIN botoia eta aurrera jarraitu (geroago erantzuteko aukera izango duzu).
• Kontuz denbora mugarekin!
• Amaieran, puntuazioa eskuratzeaz gain, erantzunak ikusteko aukera izango duzu (asmatutakoak zein oker erantzundakoen zuzenketa).

Hitzapasa gehiago sortu ahala, >Gaurko Hitza eta euskaljakintza blogen eskuineko zutabeetan eskuratu ahal izango dira. Hasteko, baina, hementxe uzten dizuet 1. urratseko adibide bat (egin klik irudiaren gainean jokoari ekiteko). Ea gai zareten hitz guztiak asmatzeko! Zorte on!

Sustatu.com

Zenbat ahalegin, zenbat esfortzu egin dira azken urteotan, euskal literaturaren esparrua normalizazioaren ildotik sarrarazteko! Euskarak erakutsi du gai dela literatura unibertsalean bere lekutxoa edukitzeko. Zutabe sendoekin eusten zaio euskal literaturaren eraikinari, eta sendotasun horren adibiderik garbiena dugu Bernardo Atxaga. Berrogei urte dira idazten hasi zenetik...

Ilusio zaharrak ezereztatu egiten al dira espazio sideralean?

Espazio siderala toki ona dut. Maite dut halako sonanbulismo bat. Errealitatean egonda, derrigorrezkoa dut hegan egitea ere. Eta esango dizut ilusioak ez direla galtzen... zorionez. Agian, kimerak bai, neurri gabeko ilusioak. Baina idazteko gogoa ez da galtzen.

Gizatasunaren bultzagile gisa duen balioarengatik defendatu duzu beti literatura.

Ez naiz batere posmodernoa izan. Nik etika eta estetikaren arteko lotura ezinbestekoaz egiten dut apustua beti. Eta uste dut literaturak eduki behar duela kontaktua gizon emakumeen arazoekin. Bestela, apaingailu huts bat bihurtzen da.

Badakit higuindu samar utzi zaituela “euskal hiria” kontzeptuak...

Begira, euskal hiriaren ideia bota nuenean, utopia moduko bat bezala egin nuen, utopia morala eta politikoa, gainera Grezia klasikoan gertatutakoaz erlazionatuta...

...Nire galdera ez zihoan ildo horretatik, baizik eta “emigrazioaren lekua”rekin lotu nahi nuen...

A! Bai... Soziologikoki aldatzen ai gara, sakon. Horregatik behar beharrezkoa dugu marko egoki bat, ideiak sor daitezen. Orain arteko antolamendu modeloekin, ez dago ezer egiterik...

Kafkaren labezomorroa mirestetik “Trikua (euskara) iratzarri egin da!” oihura pasatu zinen. Nola ikusten duzu animaliatxoa?

Trikua... hobeto egon zitekeen, bai. Hain katolikoak ez bagina hobeto joango litzateke. Protestanteak garbiagoak dira eta karitatea egin behar dutela diotenean... bete egiten dute hitza. Praktikak huts egiten du katolikoen artean. Errealitatea da, hegazkin batean goazela euskararekin eta azpian amildegi handia dugu...

Kanten txoria hartzen zenuen behin eredu. Euskaldunok behartuta gaude, zailtasunen kontrako hegaldian uneoro pro-aktibo aritzera, lurrera ez gaitezen, zanpa ez gaitzaten...

Kant baikorra da, airerik ezean txoria ez bailitzateke gai izango hegan egiteko... erori egingo litzateke hutsean. Nahiari, gogoari, ekiteari... eutsi egin behar zaio etengabe. Jakina, noizean behin etortzen zaizu dena pikutara botatzeko tentaldia... baina nik behintzat orain arte nahikoa indarra izan dut lantegian ez etsitzeko.

Hizkuntza historia da, eta literatura utopia izateraino hel daiteke, literaturak —zure hitza erabiltzeagatik— “transfiguratu” egiten baitu errealitatea...

Literatura lengoaiaren utopia da. Irakurtzean beti gara toki batekoak, eta beti lotzen dugu literatura gure esperientziarekin. Horra hor, hurbila zaidalako, Pedro Mari Otañoren kasua, eta berak deskribatzen duen baserria. Niretzat baserri hori aurea berezia duen tokia da. Hori literaturak sortzen du behin eta berriro, lekuekin eta pertsonekin. Noski, bada beste literatura mota ere, aurea hori apurtzen saiatzen dena... Baina niri naturarekin lotutako literaturak aurea oneko testuak gogorarazten dizkit. Zenbat eta literatura testu gehiago barneratuak edukita izadia gero eta transfiguratuagoa agertzen zait...

Idatzi duzu ere, surrealista baten iritziz euskal gizartearen 1968ko eszenategia ezina eta errepresioaren arteko borroka izan zela. Berrogei urteren ostean zer diozu?

Politikan dena dugu zatitua. Oihal zirpildu bat bezala ikusten dut panorama politikoa. Gauza bat desegiten denean, hor ez dago bizitzarik. Oihal hori San Juan gau bateko sutzarrean erre beharko litzateke. Espero dut aldaketa biologikoa izatea, belaunaldi berriek ekarriko dutela. Gizartean, kultura dei geniezaiokeen horretan edota hezkuntzan ez dut uste hain oker gaudenik.

Bi begiradak gurutzatzen gaituztela zenioen behin: euskaldunok goi zirkulura eramaten gaituen begirada sortzaile, asmatzaile, poetikoa; eta behe zirkulura garamatzatenen begirada. Biek ekiditen diote komunioari...

Komunioa orain izango da... zorionez, hizkuntzaren bidez! Faxistek garbi ikusi zuten hizkuntza kontuetan ezin zitezkeela epelak izan... Galeraz dezagun hizkuntza... frantziarrek egin zuten bezala. Hizkuntza bat ikasten denean, nahiz eta erraztasun osoa ez izan hitz egiteko, zerbait eraikitzen ari da nor beraren barruan... Longitude berdina hizkuntzak ekarriko duelakoan nago.

Josemari VELEZ DE MENDIZABAL AZKARRAGA

Euskonews